The Lancet Oncology dergisinde Pazartesi günü yayımlanan verilere göre, dünya genelinde kadınlarda en sık rastlanan kanser türü olan meme kanseri vakalarının 2050 yılına kadar 3,5 milyonu geçmesi öngörülüyor.
Otuz yılı aşkın sürenin verileri ve 204 ülke ile bölgeyi kapsayan çalışma, küresel çapta eşitsizliğin giderek büyüdüğünü ortaya koyuyor. Yüksek gelirli ülkelerde 1990–2023 yılları arasında yaşa göre standardize edilmiş oranlarla meme kanserine bağlı ölümler yaklaşık yüzde 30 azalmışken, düşük gelirli ülkelerde aynı dönemde ölüm oranları neredeyse yüzde 99 artış gösterdi.
2023’te dünya genelinde yaklaşık 2,3 milyon kadına meme kanseri teşhisi konuldu, 764 bin kadın hayatını kaybetti. O yıl kadınlarda teşhis edilen her dört kanserden biri meme kanseriydi.
Tablo Sahra Altı Afrika’da Ağırlaşıyor
Sahra Altı Afrika’da, özellikle ölüm oranları küresel ortalamanın iki katını geçiyor. Orta ve Batı Afrika’da her 100 bin kişide, yaşa göre ayarlanan oranlarla yaklaşık 35 kişi hayatını kaybediyor.
Araştırmanın kıdemli yazarı Dr. Lisa Force, düşük gelirli ülkelerde eşitsizliğin arttığını, yüksek gelirli ülkelerde ise ilerleme kaydedildiğini belirtti. Massachusetts General Hospital’dan onkolog Dr. Kamal Menghrajani, çalışmaya dahil olmasa da, “Kanserden sağ kalım, yaşadığınız ülkeye bağlı olmamalı” yorumunu yaptı.
Belirleyici Olan Altyapı Açığı
Artan teşhis sayıları ile mevcut tedavi altyapısı arasındaki uyumsuzluk, uzmanlara göre asıl sorun olarak öne çıkıyor. Meme kanseri tedavisinde cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi ile hedefe yönelik tedavilerin uyum içinde uygulanması gerekiyor. Bu hizmetler ABD gibi ülkelerde yaygın ve sigorta kapsamına dahil.
Sahra Altı Afrika’da ise tablo oldukça farklı. Çalışma verilerine göre, 2020 itibarıyla Afrika ülkelerinin sadece yarısında en yaygın radyoterapi türü olan dıştan ışınlı tedavi sunulabiliyor. Mevcut kapasite hiçbir ülkede ihtiyaçları tamamen karşılamıyor.
Radyoterapinin bulunmadığı yerlerde mastektomi çoğu zaman varsayılan tedaviye dönüşüyor. Ancak ameliyat sonrası bakım ve sistemik tedaviler olmadan cerrahinin etkinliği sınırlı kalıyor.
Maliyet de önemli bir engel. Yaygın bir alt tip için kullanılan hedefe yönelik trastuzumab tedavisi, bazı düşük gelirli ülkelerde ortalama gelirin yaklaşık on katına mal olabiliyor.
DSÖ’nün Hedefi Tehlike Altında
World Health Organization’ün Küresel Meme Kanseri Girişimi, ölüm oranlarının her yıl yüzde 2,5 azalmasını hedefliyor. Mevcut gidişata bakıldığında ise, araştırmalar bu hedefin birçok ülkede gerisinde kalabileceğini gösteriyor.
Girişim üç temel sütuna dayanıyor:
• Kanserin erken evrede saptanması
• Belirti sonrası hızlı tanı
• Kapsamlı ve erişilebilir tedaviye ulaşım
• Araştırmacılar, siyasi irade ve sağlık sistemine yatırım olmadan küresel eşitsizliğin kapanmasının zor olduğunu vurguluyor.
ABD’de Eşitsizlik Hâlâ Sürüyor
Yüksek gelirli ülkelerde dahi eşitsizliklerin sürdüğü, çalışma tarafından ortaya kondu. Meme kanserine bağlı ölüm oranı ABD’de siyah kadınlarda, beyaz kadınlara kıyasla yaklaşık yüzde 40 daha fazla. Uzmanlara göre bu fark, bakım süreçlerindeki önyargılar, tedaviye erişim sorunları ve geç teşhis ile bağlantılı.
Risk Nasıl Azaltılabilir?
Uzmanlar, yaşam tarzı değişikliklerinin riski tamamen ortadan kaldırmadığını ancak azaltabileceğini belirtiyor.
Öneriler arasında:
• Kırmızı et tüketimini sınırlamak
• Tütün kullanımını bırakmak
• Kan şekerini kontrol altında tutmak
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Alkol tüketimini azaltmak
• Düzenli fiziksel aktivite
US Preventive Services Task Force, ABD’de 40–74 yaş aralığındaki kadınlara mamografiyi iki yılda bir öneriyor. Özellikle obezite veya aile öyküsü gibi risk faktörleri bulunan kişilerin, birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcısıyla görüşmesini uzmanlar tavsiye ediyor.
Standart rehberlerde aylık kendi kendine meme muayenesi ise artık yer almıyor. Kadınların bunun yerine vücutlarını tanıması; meme başında farklılık, cilt değişikliği, memede yeni bir kitle ya da şekil değişimi fark ettiğinde sağlık kuruluşuna gecikmeden başvurması öneriliyor.
Mamografi ile ABD’deki meme kanseri vakalarının büyük bölümü uzmanlara göre saptanıyor. Bireysel düzeyde en etkili koruyucu adım olarak tarama programlarına düzenli katılım öne çıkıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
https://gazeteoksijen.com/saglik/meme-kanseri-vakalari-2050de-3-5-milyonu-asabilir-kanserden-korunmak-icin-ne-yapmali-267441
Haber girişi: 03.03.2026 - 09:51
RSS