Hareketsiz geçirilen vaktin nasıl değerlendirildiği, demans riskini doğrudan etkileyebiliyor. Yeni yayımlanan bir araştırma, zihinsel anlamda “aktif” ve “pasif” uğraşlar arasındaki farkın beyin sağlığı üzerinde kritik sonuçlar doğurabileceğini gösterdi.
The Huffington Post’un aktardığı ve American Journal of Preventive Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, İsveç’te yaşayan ve çoğunluğu kadınlardan oluşan 20 binin üzerinde yetişkin takibe alındı. Araştırmacılar, 1997 yılında katılımcılara anket uygulayarak televizyon izlemek ve müzik dinlemek gibi zihinsel olarak pasif alışkanlıkları inceledi.
Bunun yanında ofis işleri, örgü örmek veya dikiş dikmek gibi zihni meşgul eden aktif uğraşlar da mercek altına alındı. Katılımcıların fiziksel aktivite seviyeleri de yine anketler yoluyla not edildi. Yaklaşık 20 yıl sonra ise bu kişilerin demans geliştirme durumları yeniden kontrol edildi.
Hareketsiz ve pasif kalmak riski tetikliyor
Araştırma verilerine göre, televizyon izlemek gibi zihinsel çaba gerektirmeyen pasif alışkanlıklar, daha yüksek demans riskiyle bağlantılı bulundu. Diğer yandan, zihni çalıştıran faaliyetlere vakit ayırmanın olumlu sonuçlar verdiği görüldü.
Çalışmada, zihinsel olarak aktif uğraşlara ayrılan her ekstra saatin demans riskini %4 oranında azalttığı tespit edildi. Bu koruyucu etkinin, özellikle 50-64 yaş grubundaki bireylerde çok daha belirgin olduğu vurgulandı.
Ayrıca, günde bir saatlik pasif oturma süresini aktif bir uğraşla değiştirmenin riski %7 düşürdüğü saptandı. Pasif oturma süresi ve spor düzeyi değişmese bile, günlük programa bir saatlik zihinsel aktivite eklemenin riskte %11’lik bir azalma sağladığı görüldü.
Modern dijital alışkanlıklar yeni bir tehlike olabilir
Bilim insanları, araştırmanın bazı kısıtlı noktaları olduğuna da değindi. Çalışmanın 1997’de başlamış olması nedeniyle, hayatımızın parçası olan akıllı telefonlar, sosyal medya ve dizi-film platformları o dönem değerlendirmeye alınamadı.
Hussein Yassine, bu tür dijital alışkanlıkların da pasif davranışlar kategorisine girebileceğini ve dikkat üzerinde negatif etkiler yaratabileceğini söyledi. Yassine, bu içeriklerin beynin bilgi işleme yeteneğini ve odaklanmayı sağlayan bağlarını zayıflatabileceğini, bunun da uzun vadede konsantrasyon kaybına yol açabileceğini ifade etti.
“Zihin zorlandıkça güçlenir”
Leana Wen, elde edilen sonuçların beynin zihinsel uyarımlardan beslendiği gerçeğiyle örtüştüğünü belirtti. Wen’e göre, zihinsel olarak aktif kalmak sinir bağlantılarının korunmasını sağlıyor ve beynin yaşla gelen değişimlere direnme gücü olan “bilişsel rezervi” artırıyor. Uzun süre düşük çaba gerektiren işlerle vakit geçirmenin ise bu bağları yeterince uyarmadığı ve yıllar içinde düşünme becerilerinin zayıflamasına yol açabileceği düşünülüyor.
Kesin bir sebep-sonuç değil, bir bağlantı
Uzmanlar, bu çalışmanın kesin bir neden-sonuç ilişkisi kanıtlamadığının altını çiziyor. Wen, zaten zihinsel sağlığı daha iyi olan kişilerin doğal olarak aktif uğraşlara yönelme eğiliminde olabileceğine dikkat çekti. Bu yüzden veriler, pasif aktivitelerin doğrudan hastalığa yol açtığını değil, hastalıkla güçlü bir bağ içerisinde olduğunu gösteriyor.
Hem zihin hem vücut birlikte çalışmalı
Araştırmalar, beyni uyaran faaliyetlerin fiziksel hareketlilikle desteklenmesinin en iyi sonucu verdiğini ortaya koyuyor. Dylan Wint, beyin sağlığını korumak için yeni hobiler edinmenin, kurslara katılmanın veya yeni bir dil öğrenmenin çok faydalı olabileceğini belirtiyor. Wint’e göre bir aktivitenin beyne yarar sağlamasındaki en temel şart, "kişinin zorlanması ve yeni şeyler öğrenmesidir."
Kaynak: Gazete Oksijen
https://gazeteoksijen.com/saglik/yasam-tarzinda-kucuk-degisimler-uzmanlar-demans-riskini-azaltan-aktiviteleri-siraladi-271797
RSS