Teknoloji destekli çözümler, uluslararası seyahatlerin en büyük sorunlarından biri olan jet lag ile mücadelede öne çıkmaya başladı. Yolcuların biyolojik saatini yeni zaman dilimine daha hızlı uyarlamayı hedefleyen “Timeshifter” isimli uygulama, 2018 yılında kullanıma sunulmuştu ve bilimsel verilere dayalı kişiselleştirilmiş öneriler sunuyor.
Doğru ışık maruziyeti ve uyku planlamasının toparlanma süresini birkaç gün kısaltabileceğini ifade eden uzmanlar, Washington Post'un haberine göre özellikle yaş ilerledikçe jet lag etkilerinin daha ağır hissedildiğini belirtiyor.
“Yaşın ilerlemesiyle jet lag etkileri daha ağır hissediliyor”
Geçmişte jet lag ile mücadelede genellikle sınırlı önlemler alındığı ancak sonuçların çoğu zaman başarısız olduğu, uzun yıllardır seyahat eden bir gazetecinin deneyimlerine yer verilen haberde aktarıldı.
Özellikle ikinci günlerde ağır yorgunluk, sabaha karşı uyanmalar ve gün ortasına kadar süren bitkinliğin sık yaşandığı belirtildi.
Yaşın jet lag üzerindeki etkisine ise Pennsylvania Üniversitesi Uyku Tıbbı Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Indira Gurubhagavatula dikkat çekti.
Gurubhagavatula, “Bilimsel veriler yaş ilerledikçe yeni zaman dilimlerine uyum sağlamanın zorlaştığını gösteriyor. Biyolojik saatimizin ışığa verdiği tepki zayıflıyor. Ayrıca düşük ışık altında üretilen melatonin miktarı da yaşla birlikte azalıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Kişiye özel “jet lag planı” hazırlayan uygulama
Haberde deneyim aktaran gazeteci, Paris’e gerçekleştireceği yoğun ama kısa iş seyahati öncesinde Timeshifter uygulamasını kullanmaya karar verdiğini belirtti.
Kullanıcının uçuş bilgileri, yaşı ve uyku alışkanlıkları gibi verileri analiz eden uygulama, kişiselleştirilmiş bir “jet lag planı” oluşturuyor.
İlk kullanım ücretsiz sunulurken, kullanıcıların sonraki seyahat planları için 9,99 dolar ödeme yapması veya yıllık 24,99 dolarlık abonelik sistemine geçmesi gerekiyor.
Kullanıcılara seyahat öncesindeki birkaç gün boyunca daha erken uyuma, daha erken uyanma, kafein tüketimini belirli saatlerde kesme ve ışık maruziyetini kontrol etme gibi öneriler uygulama tarafından sunuluyor.
Uzmanların görüşü: En güçlü silah ışık
Doğru saatlerde ışık almak ve belirli saatlerde ışıktan uzak durmak, Timeshifter uygulamasının temel tavsiyelerinden biri.
Uygulamada yer alan açıklamada, “Işık, biyolojik ritmi yeniden ayarlayan ve jet lag etkisini azaltan en güçlü faktördür” ifadeleri kullanılıyor.
Bu görüşü uyku uzmanları da destekliyor.
Northwestern Üniversitesi Feinberg Tıp Fakültesi’nde biyokimya ve moleküler genetik alanında görev yapan Prof. Dr. Clara B. Peek, “Biyolojik saati yeniden ayarlamada en güçlü araç ışıktır” dedi.
Özellikle sabah güneş ışığının kritik önemde olduğunu ise Harvard Tıp Fakültesi Uyku ve Biliş Merkezi Direktörü Tony Cunningham belirtti.
Cunningham, “Yeni zaman dilimine ulaştığınızda sabah saatlerinde güçlü ışık almak uyum sürecini iki ila üç gün hızlandırabilir” ifadelerini kullandı.
Kritik rol oynayan etkenler: Kafein ve uyku düzeni
Paris seyahati sırasında uygulamanın tavsiyelerine büyük ölçüde uyduğunu belirten gazeteci, özellikle kafein tüketiminin sınırlandırılmasının dikkat çekici etkiler yarattığını aktardı.
Uçuş sonrası yalnızca kısa bir süre için kahve tüketimine uygulama tarafından izin verildi. Bunun ardından gün boyunca önerilen saatlerde ışık alımı ve uyku düzeni takip edildi.
Geçmiş seyahatlere kıyasla ertesi gün yaşanan yorgunluğun daha hafif olduğu belirtildi. Özellikle önceki seyahatlerde görülen ağır bitkinlik hissinin ortaya çıkmadığı ifade edildi.
Küçük davranış değişikliklerinin bile ciddi fark yaratabileceğini uzmanlar vurguluyor.
“En büyük hata gün boyu uyumak”
Uzmanlara göre uzun uçuş sonrası yapılan en büyük hatalardan biri gün boyu uyumak.
Tony Cunningham, bunun biyolojik saati yeniden ayarlayacak ışık maruziyetini engellediğini söyledi.
Haberde görüşüne başvurulan uzmanların hiçbirinin Timeshifter uygulamasını aktif olarak kullanmadığı belirtilirken, uygulama olmadan da benzer sonuçların elde edilebileceği ifade edildi. Ancak süreci birçok yolcu için kişiselleştirilmiş yönlendirmelerin kolaylaştırabileceği vurgulandı.
Uygulamanın tavsiyelerine, Paris seyahatinin ardından İtalya’nın kuzeyine yapılan ikinci seyahatte daha sıkı uyulduğu belirtilirken, sabahları daha dinç uyanıldığı ve uyku düzeninin daha hızlı oturduğu aktarıldı.
Düzenli ışık kontrolü, doğru saatlerde uyku ve kafein tüketiminin sınırlandırılması, uzmanlara göre jet lag etkilerini azaltmada en etkili yöntemler arasında yer alıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
Haber girişi: 21.05.2026 - 16:39
RSS