Yeni nesil zayıflama ilaçları, obeziteyle mücadelede büyük bir değişim yaratarak, geçmişte sadece cerrahi yöntemlerle ulaşılan kilo kaybını mümkün kılıyor. Ozempic, Wegovy ve Mounjaro gibi iğne formundaki ilaçlar, iştahı kapatan GLP-1 hormonunu taklit ederek işlev görüyor. Kilo vermede oldukça başarılı olsalar da, bu ilaçlar bazı kişilerde mide bulantısı, kusma, ishal ve karın ağrısı gibi yan etkilere yol açabiliyor.
Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yapılan bir çalışma ise farklı bir seçeneği gündeme getirdi. Uzmanlar, 12 amino asitten meydana gelen BRP isimli bir molekülün, çok daha az yan etkiyle kilo verdirebileceğini tespit etti. Bu molekül, beynin iştah kontrol merkezi olan hipotalamusu doğrudan etkiliyor.
DW'ye konuşan uzmanların açıklamalarına göre, beyinde hormonları takip eden iki ana merkez bulunuyor: hipotalamus ve arka beyin. Mevcut ilaçlar çoğunlukla arka beyni etkileyip tokluk hissi yaratıyor ancak bu durum mide bulantısı gibi sorunları da beraberinde getiriyor. BRP ise doğrudan hipotalamusa etki ederek açlığı buradan kontrol ediyor. Böylece yan etkilerin azalması bekleniyor. Hayvanlar üzerindeki testlerde, BRP’nin kas kaybına neden olmadan sadece yağ yakımı sağladığı görüldü.
Yapay zeka desteğiyle yeni umut kapısı
BRP molekülü sadece etkileriyle değil, bulunma şekliyle de ilgi çekiyor. Stanford’daki araştırmacılar, mevcut ilaçlara alternatif üretmek için “Peptide Predictor” adlı bir yapay zeka programı hazırladı. Bu yazılım, yaklaşık 20 bin insan genini inceleyerek hormon benzeri 2 bin 683 olası bileşeni belirledi.
Yapılan testler sonucunda bu adaylar arasından en iyi sonucu BRP molekülü verdi. Obez farelere her gün uygulanan BRP'nin kilo kaybı sağladığı net bir şekilde görüldü. Randy J. Seeley bu gelişmeyi “Bu kadar çok sayıda peptidin tek tek incelenmesi gerçekten etkileyici. Çalışmaya hayran kaldım” sözleriyle yorumladı.
İnsanlar üzerindeki testler ne zaman yapılacak?
Araştırmanın başında bulunan Katrin Svensson, yakında klinik deneylere başlamayı planlayan bir şirketin kurucuları arasında. Ancak uzmanlar yine de temkinli davranıyor. Seeley’e göre, farelerde alınan başarılı sonuçların insanlarda da aynı şekilde görülüp görülmeyeceği henüz kesin değil. “En büyük soru, bu moleküle dayalı bir ilacın uzun vadede yeterince güvenli olup olmayacağı. Obezite kronik bir hastalık ve tedavinin uzun süreli kullanıma uygun olması gerekiyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Mevcut ilaçlar önemini korumaya devam edecek
GLP-1 tabanlı ilaçlar, vücuttaki doğal bir hormonun yapısı değiştirilerek üretildiği için uzun süre etkili kalabiliyor. BRP’nin de benzer bir yöntemle geliştirilebileceği öngörülüyor. Uzmanlar, BRP başarılı olsa dahi eski ilaçların kullanılmaya devam edeceğini düşünüyor. Çünkü mevcut tedaviler sadece zayıflatmıyor, aynı zamanda kalp sağlığını koruma gibi faydalar da sunuyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre obezite dünya genelinde hızla yayılıyor; şu an bir milyardan fazla insan bu sorunla yaşıyor ve bu sayının 2030’a kadar iki katına çıkması bekleniyor. Giles Yeo süreci şu şekilde özetliyor:
“Vücut ağırlığını azaltmaya yardımcı olacak araçlarımız ne kadar artarsa, insanların kendileri için en uygun tedavi kombinasyonunu bulma şansı da o kadar yükselir. Tedaviye devam edebilmek, verilen kiloyu korumanın da anahtarıdır.”
Yeo'ya göre durum oldukça ciddi:
“Bugün dünyada obeziteyle yaşayan yaklaşık bir milyar insan var. Artık obezite nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı, kıtlıktan ölenlerden daha fazla. İnsanlık tarihinde ilk kez böyle bir noktadayız. Bu nedenle ne kadar çok tedavi seçeneği geliştirilirse, o kadar iyi.”
Kaynak: Gazete Oksijen
Haber girişi: 02.05.2026 - 14:58
RSS