Gıdaları bir arada tüketmenin sadece damak tadına değil, sağlığımıza da büyük katkılar sağladığı biliniyor. Bazı yiyeceklerin eşleşmesi, klasikleşmiş birer alışkanlık olmanın ötesinde bilimsel bir temele dayanıyor.
National Geographic’in paylaştığı bilgilere göre, uzmanlar belirli besin maddelerini birlikte yemenin sağlık üzerindeki olumlu etkileri artırdığını belirtiyor. Bu durum, özellikle bitkilerde bulunan ve kronik hastalıkları önlemeye yardımcı olan fitokimyasallar için geçerli. Ancak bu yararlı bileşikleri tüketmek tek başına yeterli olmuyor; çünkü vücudumuz bunları her zaman en yüksek verimle sindiremiyor.
Miami Üniversitesi’nden doçent Jean-Marc Zingg, bu durumu şu şekilde açıklıyor: “Asıl mesele, ne kadarının biyoyararlanıma sahip olduğu, yani sindirilip kana ne ölçüde karışabildiğidir.” Zingg'e göre bu maddelerin çoğu, etkisini gösteremeden vücutta parçalanıyor ve yeterince emilemiyor. Öte yandan yapılan çalışmalar, beslenmede "takım çalışması" yapıldığında, yani doğru gıdalar eşleştiğinde vücudun aldığı faydanın katlandığını kanıtlıyor.
Sebze ve faydalı yağların gücü
Parlak renkli sebze ve meyveler, koruyucu özellikleri olan karotenoidler bakımından oldukça zengindir. Örneğin havuç ve ıspanak gibi sebzelerde bulunan beta-karoten, göz sağlığı için kritik olan A vitaminine dönüşür. Domates ve karpuzda yer alan likopen ise diyabet, obezite ve bazı kanser türlerine karşı kalkan görevi görür.
Bu maddelerin ortak özelliği yağda çözünmeleridir. Dolayısıyla vücudun bu bileşenleri emebilmesi için mutlaka bir miktar yağ ile tüketilmeleri gerekir. Diyetisyen Kate Donelan bu süreci, “Bunu şöyle düşünebilirsiniz: Karotenoidler kilitse, yağ da anahtar görevi görür. Yağ, bu besinlerin içeriğinin açığa çıkmasını sağlar” sözleriyle anlatıyor. Bu yüzden sebze yemeklerine zeytinyağı, avokado veya hindistan cevizi yağı eklemek büyük önem taşıyor.
Ayrıca sebzeleri pişirmek de bu faydayı artırıyor. 2006'daki bir araştırmaya göre, sotelenmiş havuçtaki beta-karoten emilimi %75’e çıkarken, çiğ havuçta bu oran %11’de kalıyor. Benzer şekilde, pişmiş domateslerdeki likopen miktarı çiğ olanlara göre üç kat daha fazla olabiliyor. Donelan, özellikle zeytinyağlı ve kurutulmuş domateslerin bu açıdan "mükemmel bir seçenek" olduğunu vurguluyor.
Limon suyu ve sebze ikilisi
Vücudun kendi başına üretemediği demir, enerji seviyemiz ve kan hücrelerimizin sağlığı için hayati bir role sahiptir. Jean-Marc Zingg, “Demir olmadan yaşamak mümkün değil ve vücuttaki seviyesi sıkı şekilde düzenlenir” diyerek demirin önemine dikkat çekiyor.
Besinlerde iki tip demir bulunur: Et ürünlerindeki demir daha kolay emilirken, bitkisel kaynaklı demirin sindirimi daha zordur. Bitkisel demir genellikle çözünmeyen bir yapıda olduğu için bağırsaklardan geçerken zorlanır. İşte bu noktada C vitamini kurtarıcı olur. Limon veya portakal gibi C vitamini kaynakları, bitkisel demiri çözünür hale getirerek vücut tarafından emilmesini kolaylaştırır. Faydayı artırmak için yeşil salatalara limon sıkmak veya ıspanakla birlikte dolmalık biber tüketmek oldukça etkili bir yöntemdir.
Zerdeçal ve karabiberin uyumu
Antioksidan özellikleriyle bilinen polifenoller arasında zerdeçalda bulunan "kurkumin" en dikkat çekenlerden biridir. Kurkumin, vücuttaki iltihabı önleme ve hücreleri koruma konusunda oldukça güçlüdür. Ancak kurkumin vücutta çok kısa süre kalır ve hızla dışarı atılır.
Zingg, “Vücut kurkumini aldığında çok hızlı metabolize eder” diyerek kana karışan miktarın azlığına işaret ediyor. Neyse ki karabiber bu sorunu çözüyor. Karabiberin içindeki piperin maddesi, kurkuminin vücutta parçalanma hızını yavaşlatıyor. Öyle ki karabiberle birlikte tüketildiğinde zerdeçalın emilimi %2000 oranında artabiliyor. Donelan, baharatların önemini hatırlatarak kurkumin alımını artırmak için körili yemeklerin veya "altın süt" gibi zerdeçallı içeceklerin tercih edilebileceğini belirtiyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
https://gazeteoksijen.com/saglik/birlikte-tuketildiginde-vucuda-daha-faydali-olan-besinler-hangi-besinler-birlikte-tuketilmeli-272578
RSS