Yaş ilerledikçe erkeklerde bazı hücrelerden Y kromozomu kayboluyor. Daha önce Y’nin az sayıda gen taşıması nedeniyle bu kaybın sağlık üzerinde etkili olmayacağı düşünülüyordu. Ancak yapılan son araştırmalar, Y kromozomu kaybının ciddi hastalıklarla bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. 60 yaşındaki erkeklerin yaklaşık yüzde 40’ında, 90 yaşındakilerin ise yüzde 57’sinde Y kaybı tespit ediliyor. Bu kaybı sigara ve çevresel toksinler hızlandırıyor.
Y kromozomu kaybı tüm hücrelerde gerçekleşmiyor; kromozomu kaybeden hücrelerin soyundan gelenler de onu yeniden kazanamıyor. Bu durum, vücutta normal ve Y kromozomsuz hücrelerden oluşan mozaik bir yapı ortaya çıkarıyor. Laboratuvar deneyleri ise Y’siz hücrelerin normal hücrelere kıyasla daha hızlı büyüdüğünü ve tümörlerde çoğaldığını gösteriyor.
Y kromozomu yalnızca sperm üretiminde ve erkek cinsiyetinin belirlenmesinde görevli değildir. Y’de bulunan 51 protein kodlayan genin bazıları vücutta yaygın şekilde ifade edilirken, bazıları kanser baskılayıcı özellik taşıyor. Ayrıca Y kromozomu, protein üretmeyen ancak gen fonksiyonlarını düzenleyen çok sayıda kodlamayan gen içeriyor. Bu genler bağışıklık sistemi ve kan hücrelerinin farklılaşması gibi temel işlevleri etkileyebiliyor.
Y kromozomunun kaybı ciddi hastalıklara yol açıyor
Klinik araştırmalar, kalp hastalıkları, böbrek yetmezliği, Alzheimer ve bazı kanserlerle Y kromozomu kaybı arasında ilişki olduğunu gösteriyor. Örneğin Almanya’da gerçekleştirilen geniş çaplı bir çalışmada, 60 yaş üzerindeki erkeklerde Y kaybı yüksek olanların kalp krizi riskinin arttığı belirlendi. COVID-19’daki ölüm oranlarının cinsiyetler arasındaki farkı da Y kaybı ile açıklanabiliyor. Fareler üzerinde yapılan deneylerde ise Y’siz kan hücrelerinin kalp fonksiyonunu bozduğu ve yaşa bağlı hastalıkları artırdığı tespit edildi.
Bilim insanları, Y kromozomunun DNA’sının tam çözülmesinin ardından, hangi genlerin hangi sağlık sorunlarına yol açtığını daha net belirlemeyi hedefliyor. Bu bulgular, erkek sağlığında Y kromozomunun sadece üreme için değil, genel vücut sağlığı için de kritik bir rol oynadığını ortaya k
oyuyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
https://gazeteoksijen.com/saglik/erkekler-yaslandikca-y-kromozomlarini-kaybediyor-bilim-insanlari-kritik-sonuclari-inceledi-266875
#Sağlık
RSS