İtalya’nın “Mavi Bölge” olarak bilinen Sardinya Adası, uzun ve sağlıklı yaşamıyla dikkat çekmeye devam ediyor. Bölgede taze ve mevsimsel ürünlerin ağırlıklı olduğu mutfak kültürü öne çıkarken, birlikte yemek yeme alışkanlığı ve güçlü sosyal bağlar da yaşam tarzının önemli parçaları arasında yer alıyor.
Sardinya’da büyüyen şef Francesco Mattana da çocukluğunu bu kültürün içinde geçirdi. Balık, yılan balığı, yengeç, tatlı patates ve kırmızı şarap, hem sofraların hem de aile hayatının vazgeçilmezleri arasındaydı. Çoğu zaman evlerinin birkaç metre yakınından toplanan ya da avlanan ürünler birlikte hazırlanıyor, kalabalık sofralarda paylaşılıyordu.
Independent’a konuşan Mattana’ya göre Sardinya’da yemek yalnızca karın doyurmak anlamına gelmiyor. Şef, bunun aynı zamanda sosyal bağ kurmanın yolu ve kültürel bir gelenek olduğunu belirtiyor. Mattana, uzun ve sağlıklı yaşamın arkasındaki en önemli nedenlerden birinin de bu yaşam tarzı olduğunu ifade ediyor. Bu özellikleri nedeniyle Sardinya, dünyanın “Mavi Bölge” olarak gösterilen uzun ömür bölgelerinden biri kabul ediliyor.
“Bu yaşam tarzı büyük ölçüde mevsimsel ve taze ürünlere, sağlıklı yağlara dayanıyor. Ama mutfağın önemli bir parçası da birlikte vakit geçirmek. Yemek yapmak ve yemek yemek yalnızca malzemelerden ibaret değil; topluluk ruhu da mutfağın bir parçası” diyen Mattana, yemek kültürünün sosyal yönüne dikkat çekti.
MAVİ BÖLGELERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ
“Mavi Bölge” kavramı, 2000’li yılların başında National Geographic kaşifi Dan Buettner tarafından ortaya atıldı. Bu kavram, insanların daha uzun ve sağlıklı yaşadığı bölgeleri tanımlamak için kullanılıyor.
Resmi olarak kabul edilen beş Mavi Bölge arasında Japonya’daki Okinawa, Kosta Rika’daki Nicoya Yarımadası, Yunanistan’daki İkarya, ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki Loma Linda ve İtalya’daki Sardinya yer alıyor. Bu bölgelerde yaşayan insanların önemli bölümünün 100 yaşını geçtiği ve aktif yaşamlarını sürdürdüğü belirtiliyor. Uzun yaşamın ise düşük stres, kaliteli beslenme ve güçlü sosyal ilişkilerle bağlantılı olduğu ifade ediliyor.
Aşçı, eğitmen ve yemek kitabı yazarı olarak kariyerine devam eden Mattana, Sardinya’nın bir Mavi Bölge olarak gösterilmesinden gurur duyduğunu söyledi.
“EN TAZE ÜRÜNLERLE BÜYÜDÜM”
Çocukluk yıllarından bahseden Mattana, iki dedesinin hayatında önemli yeri olduğunu anlattı. Dedelerinden birinin balıkçı, diğerinin çiftçi olduğunu belirten şef, bu sayede en taze sebze, et ve deniz ürünleriyle büyüdüğünü söyledi.
Mattana “En net hatırladığım şeylerden biri, dedemin balıkçı köyünden taze balıklar, yılan balıkları ve yengeçlerle dönmesiydi. Sonra hepimiz arka bahçede toplanırdık. Kuzenlerimle birlikte koşuşturan yengeçleri yakalamaya çalışırdık” diye konuştu.
Bu anıların kendisinde kalıcı iz bıraktığını söyleyen Mattana, “Bu anılar benimle kaldı. Her şey ürünler ve topluluk ruhuyla ilgiliydi. Açıkçası dünyanın başka bir yerinde aynı hissi yaşamak zor olabilir” dedi.
Ancak Mattana’ya göre bu yaşam tarzı yalnızca Sardinya’ya özgü değil. Şef, “İnsanların böyle beslenmek için Sardinya’da ya da İtalya’da yaşaması gerekmiyor” ifadelerini kullandı.
“YEMEĞE BAKIŞ AÇISI DEĞİŞMELİ”
Mattana’ya göre Sardinya tipi beslenmenin ilk adımı, yiyeceklerle yeniden bağ kurmak. İnsanların hangi ürünün hangi mevsimde yetiştiğini öğrenmesi, yerel ürünleri tercih etmesi ve yemek hazırlamaya zaman ayırması gerektiğini söyleyen şef, bunun sağlıklı yaşamın önemli parçalarından biri olduğunu belirtti.
Mattana, buna örnek olarak minestrone çorbasını gösterdi. Şef, çorbanın yıl boyunca mevsime göre farklı malzemelerle hazırlandığını anlattı.
Mattana “İlkbaharda kuşkonmaz, bakla ve bezelyeyle yapabilirsiniz. Yazın ise domates ve taze fesleğen kullanırsınız” dedi.
ÇİĞ SEBZELER ÖN PLANDA
Mattana’nın uzun yaşamla ilişkilendirdiği bir diğer alışkanlık ise çiğ sebze tüketimi oldu. Şef, Sardinya’da çiğ sebzelerin adeta bir kutlama gibi görüldüğünü söyledi. Bunun temel nedeninin ise besin değerlerinin korunması olduğunu belirtti.
“Çiğ sebzeler bizim için mevsimselliğin kutlamasıdır. Çünkü en iyi besin değerini pişirmediğinizde alırsınız” diyen Mattana, Sardinya’daki restoranlarda en lüks yerlerde bile çiğ sebze tabaklarının sık sık servis edildiğini ifade etti.
“ŞARAP TÜKETİMİ ÖLÇÜLÜ OLMALI”
Sardinya mutfağının dikkat çeken unsurlarından biri de kırmızı şarap tüketimi. Mattana, Sardinyalıların sık sık şarap içtiğini ancak bunun her zaman sosyal ortamda ve ölçülü şekilde gerçekleştiğini söyledi.
Mattana “Bu tamamen topluluk ruhuyla ilgili. Küçük bir bardak kırmızı şarap, hatta her gün ama abartmadan” dedi.
Adada en çok tüketilen şarabın Cannonau isimli yerel kırmızı şarap olduğunu belirten Mattana, bu şarabın Mavi Bölge araştırmalarıyla dünya çapında ilgi gördüğünü söyledi. Cannonau şarabının kalp sağlığı, uzun yaşam ve iltihabı azaltıcı etkiler gibi faydalarla ilişkilendirildiği belirtiliyor.
Mattana “Biz kaliteyi miktarın önünde tutuyoruz. Cannonau, diğer kırmızı şaraplara göre iki ila üç kat daha fazla flavonoid içeriyor. Bu da güçlü bir antioksidan kaynağı olduğu anlamına geliyor” diye konuştu.
Mattana ayrıca Sardinya’da kadeh kaldırırken kullanılan “A chent’annos” ifadesinin “100 yaşına” anlamına geldiğini aktardı.
“SADE YAŞAYIN, SÜRECİN TADINI ÇIKARIN”
Sardinyalılar gibi uzun ve sağlıklı yaşamak isteyenlere öneriler veren Mattana, insanların kendi alışkanlıklarının dışına çıkması gerektiğini söyledi.
“Yeni tarifler deneyin, yeni mutfaklar keşfedin. Sevdiğiniz malzemelerle farklı şeyler yapın” diyen şef, İtalya’da yaygın olan “Kilometre 0” anlayışını da önerdi. Bu yaklaşım, ürünlerin mümkün olduğunca yakın bölgelerden alınmasını ifade ediyor.
Mattana “Yerel pazarlara gidin, mevsim ürünlerine bakın, heyecan duyun. Kasapla konuşun, balıkçıdan öneri alın” ifadelerini kullandı.
Mattana son olarak sadeliğin önemine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Her şeyi basit tutun. Mevsiminde ve uzun yol kat etmeden size ulaşan ürünleri kullanırsanız zaten kazanırsınız. Çünkü hem daha lezzetli hem de daha sağlıklı olurlar. Bunları bir araya getirip sofraya insanları davet edin, eğlenin, hata yapın… Sürecin kendisinden de sonuç kadar keyif alabilirsiniz"
Kaynak: Gazete Oksijen
Haber girişi: 29.05.2026 - 12:23
RSS