44 Yıllık Verilerle Büyük Değişim Ortaya Kondu
Massachusetts Amherst Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, 1980 ile 2023 yılları arasındaki veriler analiz edildi. Geliştirilen “Permafrost Su Dengesi Modeli” sayesinde kar birikimi, yeraltı su hareketleri ve donmuş toprak tabakasındaki değişimler ayrıntılı şekilde incelendi. Elde edilen sonuçlar, bölgedeki su döngüsü ve kimyasal yapının son kırk yılda ciddi biçimde değiştiğini gösterdi.
Binlerce Yıllık Karbon Nehirlerle Taşınıyor
Permafrost tabakası, geçmişten bugüne bitki ve hayvan kalıntılarından oluşan organik karbonu depolayan doğal bir rezerv görevi görüyordu. Ancak artan sıcaklıklarla birlikte bu tabaka çözülüyor ve ortaya çıkan çözünmüş organik karbon, nehirler aracılığıyla okyanuslara taşınıyor. Özellikle Alaska’nın kuzeybatı bölgelerinde bu taşınımın hızlandığı ve her yıl yüz milyonlarca ton karbonun atmosfere karışma riski taşıdığı belirtiliyor.
Erime Mevsimi Uzadı, Doğal Denge Sarsıldı
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de erime döneminin uzaması oldu. Önceden yaz sonunda sona eren çözülme süreci artık sonbaharın ortalarına kadar devam ediyor. Bu değişim, suyun akışını ve karbonun taşınma biçimini etkilerken, Beaufort Denizi’nde tuzluluk ve kimyasal dengede de değişimlere yol açıyor. Bu durum, deniz ekosistemleri ve besin zinciri üzerinde yeni riskler oluşturuyor.
Geri Dönüşü Zor Bir Süreç Başlamış Olabilir
Uzmanlar, Alaska’da yaşanan bu dönüşümün kalıcı olabileceğine dikkat çekiyor. Karadan okyanusa uzanan karbon akışının tam olarak anlaşılmaması ise küresel iklimle mücadelede önemli bir eksiklik olarak görülüyor. Elde edilen veriler, permafrost erimesinin yalnızca bölgesel değil, tüm dünyayı etkileyebilecek sonuçlar doğurabileceğini ortaya koyuyor.
KAYNAK: https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/alaska-da-zaman-ayarli-karbon-bombasi-donmus-topraklar-cozuluyor-iklim-krizi-derinlesiyor-2493426 , https://www.istockphoto.com/tr/foto%C4%9Fraf/glacier-bay-in-mountains-alaska-united-states-gm510662635-46345196
Haber’in Alınma Saati: 23.08
Haber’in Tarih-Saati: 08.04 / 23.12
https://www.yankimedya.tr/2026/04/08/alaskada-donmus-toprak-alarmi-kadim-karbon-atmosfere-karisiyor/ Kardeş Haber
RSS